Leiderschap · Bewijzen tot Groeien
Wie heeft de aap?
Je geeft werk uit handen zonder dat het terugkomt op jouw bord.
Handig om eerst te lezen: Situationeel leiderschap
Herken je dit?
- Iemand loopt binnen met een probleem, je zegt 'laat me er even over nadenken', en nu ligt het bij jou.
- Je mensen wachten op jou, en jij wacht op tijd om naar hun vragen te kijken.
- Je zit 's avonds nog mails van je team te beantwoorden, terwijl zij al thuis zijn.
- Je geeft een project uit handen, en een week later doe je het toch weer zelf.
Voor wie en wanneer
Voor ondernemers en leidinggevenden die hun dagen vullen met de problemen van anderen. Het begint zodra je de eerste mensen hebt die werk van je overnemen, en het wordt een rem als jij de enige bent bij wie alles samenkomt en je team op jou wacht.
Het model
Een aap is de volgende stap in een probleem. Zolang een medewerker hem op zijn schouder heeft, werkt hij eraan. Zeg jij 'laat me er even over nadenken', dan springt de aap over. Nu wacht hij op jou. Met acht mensen die elk drie apen afgeven, zit jij aan het eind van de week met vierentwintig apen, en wacht iedereen.
Laat de aap bij wie het probleem heeft. Jij helpt, maar de volgende stap blijft bij de ander, met een moment waarop jullie er samen naar kijken. Wie werk terugpakt, doet dat vaak omdat die afspraak er niet is: zonder volgende stap en zonder moment voelt elke aap als jouw zorg.
Oncken geeft elke aap een niveau, van 1 (wachten tot het gezegd wordt) tot 5 (doen, en het in het gewone overleg melden). Op niveau 1 tot 3 ligt het besluit nog bij jou. Op 4 en 5 beslist de ander zelf; bij 4 laat hij het meteen weten, bij 5 hoor je het in het overleg.
Deze les gaat over één stuk werk: van wie is het, en wat is de volgende stap. Hoeveel sturing iemand voor een taak nodig heeft, staat in de les Situationeel leiderschap, en welke besluiten een rol vast en vooraf zelf neemt in de les Wie beslist wat.
William Oncken Jr. en Donald L. Wass, Management Time: Who's Got the Monkey?, Harvard Business Review, 1974. HBR herdrukte het in 1999, met commentaar van Stephen Covey. Ken Blanchard maakte er later met Oncken en Hal Burrows een boek van.
1. Voeden of afschieten
Elke aap krijgt een afspraak wanneer jullie ernaar kijken, of hij gaat weg. Een aap zonder afspraak blijft rondhangen en komt meestal op jouw bord terecht.
2. Niet meer apen dan je kunt voeden
Elke aap kost tijd om te voeden. Hoe minder er lopen, hoe beter je ze kunt helpen.
3. Alleen voeden op afspraak
Je kijkt op vaste momenten, niet tussendoor op de gang. Daartussen vraag je niet om tussenstanden.
4. In een gesprek, niet in een mail
Een aap voed je face-to-face of aan de telefoon. Een mail laat hem heen en weer springen, en wat schuurt komt op papier harder aan dan je bedoelt.
5. Elke aap heeft een volgende stap en een niveau
Spreek af wat de volgende stap is, wanneer jullie weer kijken, en op welk niveau de ander werkt. Zeg het hardop, dan weet hij hoeveel ruimte hij heeft.
Valkuilen
Helpen door over te nemen
Je wilt helpen en pakt een stuk zelf op. Daarmee neem je de aap mee. Vraag waar je kunt helpen, en laat de volgende stap bij de ander.
Iedereen op niveau 2 houden
Vraagt iedereen voor alles wat hij moet doen, dan komen alle apen bij jou, ook die van je ervaren mensen. Laat ze stap voor stap meer ruimte nemen: eerst een voorstel, dan zelf doen en melden.
Kijken en lezen
Het model in zes minuten, met de zin waarmee het misgaat: 'leave it with me'.
Bekijk op YouTubeHet boek van Blanchard, Oncken en Burrows samengevat, met de regels om apen te voeden.
Bekijk op YouTubeUitgetekend op een bord: de apen van je baas, van het systeem en die je zelf aanneemt.
Bekijk op YouTubeLezen
The One Minute Manager Meets the Monkey
Ken Blanchard, William Oncken Jr. en Hal Burrows · 1989 · ISBN 9780688103804
Het artikel uit HBR als kort verhaal, 137 bladzijden: een manager die bedolven raakt onder de apen van zijn team.
Bekijk het boekOne Minute Manager en de apenrots
Ken Blanchard, William Oncken Jr. en Hal Burrows · 2006 · ISBN 9789047001522
De Nederlandse vertaling van hetzelfde boek, 126 bladzijden.
Bekijk het boekToepassen
- 1
Tel je apen
Schrijf op waar je deze week op wacht om iets voor een ander te doen. Bij elke regel: van wie is dit probleem eigenlijk?
- 2
Geef ze terug, met een niveau
Per aap een kort gesprek: 'Dit is van jou. Wat is je volgende stap, en wanneer kijken we samen?' Spreek af op welk niveau hij werkt: eerst een voorstel, of zelf doen en melden. Leg het niet uit als verwijt; je had hem zelf aangenomen.
- 3
Plan vaste momenten om mee te kijken
Bijvoorbeeld elke week een kwartier per persoon. Daartussen vraag je niets, tenzij de ander erom vraagt.
De 1-op-1 - 4
Komt hetzelfde besluit steeds terug, leg het vast
Vraagt iemand elke maand of hij een uitzendkracht mag inhuren, dan is het geen losse aap meer. Zet het op zijn rolkaart als besluit dat hij zelf neemt, na overleg of dat bij een ander ligt.
Wie beslist wat
Voorbeelden
Vaste zinnen voor op de gang
Wat stel jij voor? Wat is je volgende stap? Wanneer kijken we er samen naar? Waar kan ik je bij helpen, zonder dat ik het overneem? Doe het maar, en vertel het me donderdag in het overleg. Hang ze op een plek waar je ze ziet als iemand binnenloopt.
Weekoverzicht: mijn apen
Elke vrijdag, per aap: De aap: wat ligt er? Van wie is hij? De volgende stap, en wie die zet Wanneer kijken jullie samen? Staat bij de volgende stap jouw naam, vraag je dan af of dat moet. Een aap zonder datum voed je of schiet je af.
Een projectleider vraagt of jij de klant even belt
Dat is zijn aap. Vraag wat hij de klant wil zeggen, oefen het eventueel samen, en laat hem bellen. Spreek af dat hij je morgen vertelt hoe het ging.
Een medewerker mailt drie vragen op vrijdagavond
Niet beantwoorden in het weekend. Maandag in het vaste overleg: 'Wat stel jij voor bij elk van de drie?' De apen blijven bij hem.
Doe dit in je eigen bedrijf
Tot hier is alles gratis. Wat je voor je eigen bedrijf invult, bewaar je in Boldcaster.
- Je kijkt terug op een situatie uit je eigen werk. Wat je invult lees alleen jij.
- Je spreekt een datum met jezelf af, en op die dag vraagt de app hoe het ging.
- Je zet de les klaar voor je team en ziet wie hem gedaan heeft.
- De quiz telt mee, en je ziet welke les hierna komt.
Vier weken gratis. Je komt direct in deze les uit.
Quiz
6 situaties. Je hebt er 5 van de 6 goed nodig. Opnieuw proberen kan altijd.
1.Een medewerker loopt binnen: 'De klant wil korting, wat moet ik doen?' Wat zeg je?
2.Op je lijst staat al drie weken 'nieuwe offerteopmaak, Sanne'. Niemand heeft er iets aan gedaan en er staat geen afspraak bij. Wat past bij dit model?
3.Een teamleider stuurt je om tien uur 's avonds een lange mail over een conflict in zijn team, met de vraag wat hij moet doen. Wat doe je?
4.Je wilt een projectleider helpen die vastloopt. Wat past bij dit model?
5.Je ervaren inkoper vraagt bij elke bestelling boven de duizend euro jouw akkoord. Hij heeft het nog nooit verkeerd gedaan. Wat spreek je af?
6.Je vraagt elke dag naar de stand van een project dat een ander leidt. Wat zegt het model daarover?
Hier wordt niets bewaard. In de app telt de quiz mee voor je voortgang.
Lees hierna
- Mission command · Je geeft een opdracht via je leidinggevenden zo, dat het doel en het waarom twee lagen diep aankomen.
- Wie beslist wat · Je spreekt per besluit af wie het neemt: zelf, in overleg of bij een ander, en iedereen kan het nalezen.
Weet je niet waar je moet beginnen? Doe de Groeiscan