Persoonlijk leiderschap · Elke fase
Een goede vraag aan AI
Je stelt Claude of ChatGPT een vraag waar iets bruikbaars uitkomt, en je weet wat je zelf moet nalezen.
Herken je dit?
- Ik vroeg om een mail aan een klant en kreeg iets dat klonk als een folder.
- Het antwoord was zo algemeen dat ik het net zo goed zelf had kunnen bedenken.
- Het tweede antwoord was niet beter, dus ik begon een nieuw gesprek en typte alles opnieuw.
- Er stond een getal in dat heel zeker klonk. Later bleek het niet te kloppen.
- Ik plakte de mail van een klant erin en dacht pas achteraf: mag dat eigenlijk?
Voor wie en wanneer
Voor iedereen die Claude of ChatGPT gebruikt voor zijn werk: een mail, een offerte, een samenvatting, een plan. Het speelt in elke fase. In Zoeken gebruik je het vooral om te denken en een idee te toetsen, en daar telt het nalezen het zwaarst: een model gaat makkelijk mee met wat jij al denkt.
Het model
“Zie Claude als een briljante maar nieuwe medewerker, die jouw normen en werkwijze nog niet kent.”
Claude en ChatGPT weten niets van jou, je bedrijf of je klant, tenzij je het vertelt. Wat je weglaat vullen ze in met wat gemiddeld is, en daarom klinkt een kale vraag als een folder. Anthropic geeft een toets: geef je vraag aan een collega die nergens van weet. Snapt die niet wat je wilt, dan snapt het model het ook niet.
Een goede vraag is dus de opdracht die je een nieuwe collega zou geven: wie je bent en voor wie het is, een voorbeeld van hoe het eruit moet zien, wat je terug wilt, en waarom. Daarna stuur je bij in hetzelfde gesprek, en lees je zelf na voordat je iets gebruikt.
Wat je typt gaat naar een ander bedrijf. Gegevens van klanten en collega's (namen, adressen, salarissen, beoordelingen, klachten) horen er niet in, tenzij je bedrijf daar een afspraak over heeft. Bij een persoonlijk account van Claude of ChatGPT kan wat je typt gebruikt worden om het model te trainen, tenzij je dat uitzet. Bij de zakelijke abonnementen van allebei gebeurt dat standaard niet. Voor de meeste vragen heb je namen en bedragen niet nodig: schrijf 'klant A' of 'een monteur'.
Anthropic, Prompting best practices, de handleiding bij Claude (platform.claude.com, nagelopen op 7 november 2026). Ethan Mollick, Co-Intelligence (2024), over samenwerken met AI en zelf de mens blijven die nakijkt.
1. Wie je bent en voor wie het is
Twee zinnen over jou en je bedrijf, en een over de lezer. 'Ik ben eigenaar van een installatiebedrijf. Dit is voor facility managers die ons al jaren kennen.' Daarmee weet het model welke woorden passen.
2. Een voorbeeld
Plak een mail, offerte of tekst die je eerder schreef en goed vond, en zeg wat je eraan goed vindt. Een voorbeeld laat beter zien wat je bedoelt dan een rij bijvoeglijke naamwoorden als 'zakelijk maar warm'.
3. Wat je terug wilt, en waarom
Lengte, vorm en toon: hoogstens 120 woorden, je-vorm, twee versies, een tabel. Zeg erbij waarom. 'Kort, want hij leest het op zijn telefoon' werkt beter dan alleen 'kort', omdat het model dan ook de rest daarop afstemt.
4. Doorvragen in hetzelfde gesprek
Het eerste antwoord is een eerste versie. Zeg wat er niet klopt en wat wel: 'De tweede alinea kan weg, de toon van versie twee is goed.' Het model bouwt verder op wat er al staat. Begin alleen opnieuw als het gesprek de verkeerde kant op is gegaan, en neem dan mee wat je geleerd hebt.
5. Zelf nalezen
Een model kan heel zeker klinken en ongelijk hebben: een getal, een datum, een wetsartikel, een bron die niet bestaat. Vraag je het of het zeker is, dan zegt het vaak ja. Controleer feiten zelf, in je eigen stukken of bij de bron. Wat je verstuurt is van jou.
Valkuilen
Vragen of je idee goed is
Vraag je 'is dit een goed plan?', dan krijg je meestal ja met een paar tips. Vraag liever waar het op stukloopt, of laat het model de klant spelen die nee zegt. Dan hoor je iets wat je nog niet wist.
Alles in één vraag
Een vraag met acht opdrachten geeft acht halve antwoorden. Doe het in stappen: eerst de opbouw, dan de tekst, dan inkorten. Je ziet dan ook waar het misgaat.
Kijken en lezen
Twee mensen van Anthropic bouwen een vraag stap voor stap op, van een kale eerste versie tot een met context, een voorbeeld en een duidelijke vorm.
Bekijk op YouTubeDe schrijver van Co-Intelligence in twee minuten over wat je moet kunnen om betere antwoorden uit AI te halen.
Bekijk op YouTubeDe regels uit Co-Intelligence in acht minuten samengevat, waaronder dat jij de mens blijft die nakijkt.
Bekijk op YouTubeVier tips voor een betere vraag, in het Nederlands en in twee minuten.
Bekijk op YouTubeVoor wie meer wil
Mensen van Anthropic praten een uur lang over hoe je een model een opdracht geeft, en waarom je het moet behandelen als een slimme collega die nergens van weet.
Bekijk op YouTubeLezen
Co-intelligentie 2026: Slimmer werken met AI
Ethan Mollick, met een voorwoord van Alexander Klöpping · 2025 · ISBN 9789493434271
De Nederlandse uitgave (POM.press), de 2026-editie met vijf nieuwe hoofdstukken, 280 bladzijden. Mollick geeft vier regels voor werken met AI; de belangrijkste voor deze les: vertel het model wie het moet zijn, en blijf zelf de mens die nakijkt.
Bekijk het boekCo-Intelligence: Living and Working with AI
Ethan Mollick · 2024 · ISBN 9780593716717
Het Engelse origineel.
Bekijk het boekToepassen
- 1
Begin met wie je bent en voor wie het is
Twee of drie zinnen, voordat je zegt wat je wilt. Gebruik je dezelfde zinnen vaak, bewaar ze dan; in de les Een project met je eigen stukken zet je ze één keer neer.
- 2
Plak er een voorbeeld bij
Een tekst die je eerder schreef en goed vond. Haal namen en bedragen van klanten eruit als ze er niet toe doen.
- 3
Zeg wat je terug wilt
Hoe lang, in welke vorm, in welke toon, hoeveel versies. En waarom: voor wie het is en waar hij het leest.
- 4
Stuur bij in hetzelfde gesprek
Zeg wat goed is en wat anders moet. Na twee of drie keer bijsturen is het meestal raak. Lukt het dan nog niet, begin opnieuw met een betere eerste vraag.
- 5
Lees na voordat je het gebruikt
Getallen, namen, data, regels en bronnen controleer je zelf. En lees het hardop: zou jij het zo zeggen?
- 6
Kijk wat er met je gegevens gebeurt
Werk je met een persoonlijk account, zet dan het trainen op je gesprekken uit als je dat niet wilt. In ChatGPT staat het bij de instellingen onder Data controls (Improve the model for everyone), in Claude bij de privacy-instellingen (Help improve Claude). Vraag in je bedrijf wat de afspraak is over klant- en personeelsgegevens. Is er geen afspraak, dan zet je ze er niet in.
Voorbeelden
Dezelfde vraag, fout en goed
Fout: Schrijf een mail aan een klant over onze prijsverhoging. Goed: Ik ben eigenaar van een installatiebedrijf met vijftien monteurs. Ik schrijf aan onze vaste klanten, vooral facility managers van kantoren, dat ons uurtarief per 1 januari stijgt van € 68 naar € 72. Ze kennen ons al jaren en waarderen dat we direct zijn. Schrijf een mail van hoogstens 120 woorden, in de je-vorm, zonder excuses en zonder marketingwoorden. Noem de reden in één zin: de lonen in de cao stijgen. Kort, want de meesten lezen het op hun telefoon. Hieronder een mail die ik vorig jaar stuurde en goed vond. Houd die toon aan. [plak de mail] Geef me twee versies. Daarna, in hetzelfde gesprek: Versie twee is goed. Maak de eerste zin korter en haal 'wij begrijpen dat' weg.
Doorvragen in plaats van opnieuw beginnen
Dit is te lang. Halveer het en houd de laatste alinea. De toon is te formeel. Zo praat ik niet tegen een klant die ik al tien jaar ken. Wat mis ik? Welke vraag zou de klant hierna stellen? Schrijf het nu vanuit de klant: wat leest hij als eerste? Geef het als een lijst van vijf punten in plaats van lopende tekst.
Nalezen: vijf vragen
Komen de getallen uit mijn eigen stukken, of heeft het model ze bedacht? Kloppen de namen, data en bedragen? Staat er een wet, regel of bron in? Zoek hem zelf op. Belooft de tekst iets wat wij niet kunnen waarmaken? Zou ik dit zelf zo zeggen?
Wat er niet in hoort, en wat je in plaats daarvan schrijft
Naam en adres van een klant: 'een klant, een kantoor in de regio'. De klachtmail van een klant met zijn gegevens: vat de klacht in je eigen woorden samen. Salaris of beoordeling van een collega: 'een monteur die twee jaar in dienst is'. Medische of persoonlijke gegevens: niet, ook niet zonder naam. Een contract met geheimhouding: niet, tenzij je bedrijf er een zakelijk abonnement met afspraken voor heeft.
Doe dit in je eigen bedrijf
Tot hier is alles gratis. Wat je voor je eigen bedrijf invult, bewaar je in Boldcaster.
- Je kijkt terug op een situatie uit je eigen werk. Wat je invult lees alleen jij.
- Je spreekt een datum met jezelf af, en op die dag vraagt de app hoe het ging.
- Je zet de les klaar voor je team en ziet wie hem gedaan heeft.
- De quiz telt mee, en je ziet welke les hierna komt.
Vier weken gratis. Je komt direct in deze les uit.
Quiz
6 situaties. Je hebt er 5 van de 6 goed nodig. Opnieuw proberen kan altijd.
1.Je vraagt ChatGPT om een vacaturetekst voor een planner. Je krijgt een tekst die bij elk bedrijf zou passen. Wat doe je eerst?
2.Het tweede antwoord op je vraag is beter, maar de toon klopt nog niet. Wat past bij deze les?
3.Claude schrijft in een notitie voor je MT dat de opzegtermijn voor een vast contract bij de wet twee maanden is. Het klinkt zeker. Wat doe je?
4.Een klant stuurt een boze mail met zijn naam, adres en een verhaal over zijn zieke vrouw. Je wilt hulp bij het antwoord, en je gebruikt je persoonlijke ChatGPT. Er is in je bedrijf geen afspraak over. Wat doe je?
5.Je wilt weten of je plan voor een nieuwe dienst klopt. Welke vraag levert het meeste op?
6.Je wilt dat de nieuwsbrief klinkt zoals jullie altijd schrijven. Wat werkt het best?
Hier wordt niets bewaard. In de app telt de quiz mee voor je voortgang.
Lees hierna
- Een project met je eigen stukken · Je zet in Claude of ChatGPT een project op dat weet wie je bent en hoe je werkt, zodat je dat niet elke keer opnieuw uitlegt.
Weet je niet waar je moet beginnen? Doe de Groeiscan